 Piotr M. Pilarczyk: Od czasu gdy Max Weber ogłosił na początku wieku XX swą pracę Etyka protestancka a duch kapitalizmu przyjął się dość powszechnie pogląd o tym, że dzięki religii kraje protestanckie stały się bogate, a katolickie biedne. Arcykatolickie kraje, zacofane, upadały - Hiszpania, Portugalia, Włochy czy Polska, natomiast protestanci - Anglicy, Amerykanie, Holendrzy zdobywali u progu ery nowożytnej świat. Zaś podbudowę ideologiczną nowego kapitalistycznego porządku, który dał rozwój i bogactwo, stworzył Adam Smith, głosząc hasła liberalizmu i wolnego rynku.
Oczywiście, nikt sobie nie zaprząta głowy np. faktem, że Belgia była katolicka, Bawaria również. I że dystansowały w rozwoju wiele krajów protestanckich. A nawet Hiszpania - w latach 1860-1913 rozwijała swój potencjał przemysłowy tak szybko jak Wielka Brytania (oczywiście, nie zapominajmy, że startowała później i z innego poziomu). Tak jak trudno bronić tezy (nie będąc zupełnym ignorantem), że protestantyzm pozwolił na rozwój przemysłowy niemożliwy w katolicyźmie, tak trudno bronić tezy o oryginalnym wkładzie Adam Smitha w myśl wolnorynkową. Tak przynajmniej wypada powiedzieć po lekturze książki Alejandro Antonio Chaufena 'Chrześcijanie za wolnością'.
|
Oto bowiem autor tego niezwykłego dzieła wydobywa na wierzch dzieła takich autorów jak Antonio y Mendoza de Escobar, Felipe da La Cruz, Juan de Medina, Luis de Molina i innych. Ci scholastyczni autorzy hiszpańscy tworzący głównie w XVI i XVII wieku, opierając się zasadniczo na Piśmie Świętym i dziełach Św. Tomasza dali niesamowity i niedoceniany wkład w myśl ekonomiczną. Za pośrednictwem innych autorów (Grotius, Pufendorf) trafił on do Adama Smitha i innych myślicieli liberalnych. Choć można zarzucić sporo ich niektórym koncepcjom (odsetki!). Ale wystarczą myślę trzy cytaty dotyczące podatków: 'Ten, kto nakłada wysokie podatki otrzymuje je od bardzo nielicznych', 'Powodem biedy są wysokie podatki', 'Król nie stanie się biedny, jeśli jego poddani są bogaci'. Myślę, że każdy konserwatywny liberał po ich przeczytaniu poczuje w sercu błogość. I czym prędzej sięgnie po książkę Alejandro Antonio Chafuena, by poznać całość poglądych tych dawnych hiszpańskich późnych scholastyków.
|
